Tin tức

Ngân hàng dữ liệu chuyên gia; cần nhiều giải pháp kết nối với cơ quan hoạch định chính sách

Đăng bởi: ngoicvn
09/07/2014

Nhằm phát triển, nâng cao hiệu quả sử dụng Ngân hàng dữ liệu chuyên gia (NHDLCG) trong xây dựng và vận động chính sách, với sự hỗ trợ của dự án Connect (CARE-VUSTA), ngày 30/6/2014, tại Hà Nội, Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Thông tin Tổ chức phi chính phủ (NGO-IC) tổ chức Hội thảo "Các giải pháp nhằm kết nối NHDLCG với các cơ quan hoạch định chính sách và đối tác".


Chủ trì Hội thảo có TSKH Phan Xuân Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học-Công nghệ-Môi trường của Quốc hội; TS Trần Việt Hùng, phó chủ tịch VUSTA; PGS-TS Hồ Uy Liêm, chủ tịch NGO-IC, nguyên phó chủ tịch thường trực VUSTA.

Tham dự hội thảo, có TS Phạm Văn Tân – PCT kiêm TTK VUSTA; TS Phan Tùng Mậu – PCT VUSTA; đại diện Ban tuyên giáo TW, Văn phòng Chính phủ; một số đại biểu quốc hội cùng đông đảo nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia có uy tín thuộc các cơ quan quản lý nhà nước, đoàn thể, tổ chức liên quan và các cơ quan báo chí. Điều này góp phần cho thấy việc xây dựng NHDLCG trở nên cần thiết hơn bao giờ hết và đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của lãnh đạo VUSTA.

 Yêu cầu bức thiết

Những năm vừa qua, VUSTA và các hội thành viên đã thực hiện nhiều hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội được Đảng, Nhà nước đánh giá cao; tuy nhiên, so với tiềm năng đội ngũ chuyên gia mang tính liên ngành và chuyên sâu vẫn còn chưa tương xứng.

VUSTA cần có cơ sở dữ liệu chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực, nhằm khai thác, giới thiệu đội ngũ này cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và các tổ chức khác khi có nhu cầu; đồng thời chủ động huy động đội ngũ nhà khoa học đóng góp trong tư vấn, phản biện và giám định xã hội.

Các đại biểu dự Hội thảo đều cho rằng việc thành lập Ngân hàng dữ liệu chuyên gia là yêu cầu bức thiết của cuộc sống; cần và có thể tăng cường các biện pháp từ nhiều phía, nhằm thúc đẩy NHDLCG sớm ra đời và ngày càng hoàn thiện.

Với ý nghĩa đó, đại biểu dự Hội thảo được nghe các báo cáo của VUSTA về hoạt động tư vấn phản biện xã hội thời gian qua; báo cáo của NGO-IC về sự cần thiết xây dựng NHDLCG; tham luận của các nhà khoa học, các tổ chức, doanh nghiệp đề xuất giải pháp phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động NHDLCG, các giải pháp nhằm kết nối NHDLCG với các cơ quan hoạch định chính sách và đối tác…

Sau báo cáo của Bác sĩ Đỗ Thị Vân (Ủy viên Đoàn chủ tịch Hội đồng Trung ương VUSTA, Giám đốc NGO-IC) về quá trình xây dựng NHDLCG, các đại biểu đi sâu phân tích, góp ý kiến.

Các ý kiến khác không thành văn bản nhưng cũng thể hiện sự quan tâm sâu sắc vấn đề thành lập NHDLCG; góp ý kiến thiết thực, cụ thể vào việc thúc đẩy ra đời và tăng cường hiệu quả hoạt động NHDLCG.

Kế hoạch cụ thể, giải pháp khả thi

Báo cáo của NGO-IC tại Hội thảo cho biết: NGO-IC đã xây dựng đề án NHDLCG, gồm ba giai đoạn:

Giai đoạn 1 (từ tháng 10/2013 đến 6/2014), khởi động xây dựng kế hoạch và hoàn thiện mẫu phiếu cùng hướng dẫn đăng ký. Đến nay đã có hơn 20 tổ chức hội cung cấp 116 chuyên gia gửi phiếu đăng ký; đã có phần mềm cập nhật cơ sở dữ liệu chuyên gia và đã cập nhật tất cả thông tin của các chuyên gia từ các hội thành viên và tổ chức khoa học công nghệ (KH-CN) thuộc VUSTA gửi đến NGO-IC.

Giai đoạn 2 (từ tháng /2014 đến 6/2015), phát triển và khai thác NHDLCG. Theo đó, sẽ nâng cấp phần mềm hệ thống NHDLCG, các nhà quản lý để đóng góp vào kế hoạch xây dựng NHDLCG giai đoạn 2, hoàn thiện phiếu đăng ký và bản hướng dẫn điền phiếu theo hướng thuận lợi cho việc đăng ký, khai thác sử dụng chuyên gia. Tiếp tục huy động sự tham gia của các nhà khoa học vào  NHDLCG; cập nhật dữ liệu với khoảng 500 chuyên gia trong hệ thống VUSTA, chú trọng trí thức KH-CN trẻ. Khảo sát nhu cầu chuyên gia ở các khu vực khác nhau, nhằm kết nối chuyên gia với đối tác. Khảo sát nhu cầu nâng cao năng lực chuyên gia để xây dựng chương trình nâng cao năng lực quốc gia trong vận động chính sách. Dự kiến kết nối chuyên gia trong 30 tổ chức, một số ủy ban của Quốc hội, cơ quan chính phủ; một số  bộ, ngành, địa phương; các đại biểu quốc hội là nhà khoa học thuộc VUSTA. Đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao hiệu quả khai thác NHDLCG. Xây dựng hệ thống quy chế để vận hành tốt NHDLCG.

Giai đoạn 3 (từ tháng 7/2015 đến 6/2016). Mở rộng cơ sở dữ liệu chuyên gia với 1.000 chuyên gia. Hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia cho một số liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật địa phương và xây dựng cơ chế dịch vụ. Khảo sát nhu cầu chuyên gia của các tổ chức phi chính phủ (NGOs) ngoài hệ thống VUSTA và các cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học. Dự kiến kết nối chuyên gia cho 50 tổ chức. Hoàn thiện phần mềm hệ thống NHDLCG. Tiếp tục cập nhật dữ liệu cho Hệ thống, với khoảng 1.000 chuyên gia trong và ngoài hệ thống VUSTA. Tiếp tục mở rộng công tác truyền thông cho NHDLCG. Huy động sự tham gia của trí thức Việt kiều vào NHDLCG.

Trên cơ sở thuận lợi rất nhiều và khó khăn cũng không ít trong xây dựng NHDLCG, NGO-IC đưa ra giải pháp nhằm phát triển và huy động chuyên gia trong xây dựng và vận động chính sách giai đoạn 2014 - 2016. Đó là:

Đẩy mạnh công tác truyền thông để nâng cao vị trí, vai trò của tư vấn, phản biện và giám định xã hội của các chuyên gia trong NHDLCG; Bước đầu xây dựng cơ chế kết nối các chuyên gia trong  NHDLCG với các đại biểu quốc hội là nhà khoa học trong hệ thống VUSTA, một số Ủy ban của Quốc hội và các đối tác của VUSTA; Kết hợp với Hội trí thức và KHCN trẻ Việt Nam để huy động nguồn chuyên gia trẻ; Tiếp tục phát triển số lượng chuyên gia trong hệ thống VUSTA, từ các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường học; Cải tiến phần mềm để các chuyên gia chủ động đăng ký, bổ sung phiếu chuyên gia vào NHDLCG; Khảo sát nhu cầu chuyên gia phục vụ doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước; Đề nghị các cơ quan Đảng, Nhà nước chủ động có kế hoạch trong xây dựng chính sách; Đề nghị VUSTA hỗ trợ kinh phí cho các giai đoạn tiếp theo để xây dựng NHDLCG.

Cần nhiều “cú hích”

Nhất trí những giải pháp kể trên, các đại biểu dự Hội thảo đồng thời đề xuất thêm nhiều giải pháp khác, nhất là các giải pháp đến từ phía các cơ quan quản lý nhà nước có quyền và trách nhiệm liên quan.

TS Lê Minh Hồng (Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội) đề nghị: Cần có quy định áp dụng đối với tổ chức, cá nhân tham gia cơ sở dữ liệu chuyên gia của VUSTA; Cần có quy định áp dụng đối với tổ chức, cá nhân được giao quản lý, sử dụng NHDLCG của VUSTA; Cần tạo điều kiện thuận lợi để phát triển NHDLCG phục vụ hoạt động của VUSTA nói chung, Quốc hội nói riêng; Cần nâng cao khả năng tiếp cận thông tin với NHDLCG của VUSTA.

TS Lê Minh Hồng đồng thời đề nghị: Tiêu chí chọn chuyên gia phải mang tính bao quát, đáp ứng yêu cầu tư vấn, thẩm định, giám định xã hội đối với các chương trình, dự án, đề án lớn và đối với việc tham gia góp ý cho quá trình ra quyết định của các nhà hoạch định chính sách, dự thảo văn bản chính sách, pháp luật thuộc mọi lĩnh vực.

Theo TS Hồng, cũng cần chú trọng các chuyên gia khoa học pháp lý, khoa học xã hội và nhân văn hoặc những người có nhiều kinh nghiệm, thành tích trong xây dựng, thẩm định, thẩm tra dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết Quốc hội, UBTVQH, đề án tổ chức và hoạt động của Quốc hội, các cơ quan thuộc Quốc hội, các dự án công trình quan trọng quốc gia phải trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.

TS Phạm Tuấn Khải – Vụ trưởng Vụ Pháp luật – Văn phòng Chính phủ cho rằng để xây dựng chính sách tốt dưới góc độ luật học cần có sự tham gia của các chuyên gia, các nhà khoa học. TS Khải cũng đưa ra các hình thức, phương pháp và đối tượng tham gia xây dựng chính sách. Sau đó ông cũng đưa ra các kiến nghị để huy động sự tham gia của các chuyên gia trong việc xây dựng chính sách, pháp luật.

TS Hàn Mạnh Tiến – Chủ tịch Hội các nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam cho rằng, để có được NHDLCG thực sự, có chất lượng thì hoàn toàn không dễ, nhưng sử dụng hiệu quả các chuyên gia này còn khó hơn nhiều. Do vậy cần bổ sung nhiều giải pháp; trong đó nhấn mạnh: Có chế độ phản hồi, đánh giá từ những người sử dụng trong từng công việc (hoặc đề án) cụ thể đối với chuyên gia được chọn tham gia; Tổ chức các buổi gặp gỡ offline để có trao đổi về một số vấn đề, kỹ thuật chung (như trình độ tư vấn, quản lý dự án…) cần thiết cho hoạt động tư vấn, phản biện mà các chuyên gia cần được trang bị thêm; VUSTA cần đặc biệt quan tâm khuyến khích các chuyên gia đăng ký, trên cơ sở đó VUSTA cần sử dụng trước hết các chuyên gia này vào hoạt động của mình và coi đây là công cụ đặc biệt đặc biệt quan trọng phát huy trí tuệ, tâm huyết các chuyên gia KH-CN của đất nước.

Nhà báo Mai Phan Lợi (Chủ tịch Hội đồng khoa học – Trung tâm Truyền thông Giáo dục Cộng đồng) đặt câu hỏi “Kết nối thế nào”, và đề xuất giải pháp: Giới khoa học, tổ chức nghiên cứu phải có năng lực truyền thông (diễn đạt, khái quát thông tin, kết nối, tương tác…), công cụ thể hiện, mối quan hệ để trợ giúp…; Giới truyền thông, ngoài việc cần hiểu rõ chức năng, vai trò của NGOs, còn cần nâng cao kỹ năng nghề nghiệp; Các nhà hoạch định chính sách cần phải đồng thời đối diện sự tư vấn, giám sát, phản biện của cả chuyên gia lẫn cơ quan báo chí, truyền thông; VUSTA cần thể hiện vai trò đầu tàu, thực hiện điều phối, hỗ trợ hoạt động hiệu quả, đóng vai trò then chốt giúp giới truyền thông và các nhà hoạch định chính sách có được tiếng nói chất lượng, đúng thời điểm, đối tượng. Trong công việc đầy khó khăn này, vấn đề hàng đầu là chọn chuyên gia, quy tụ nhân tài để công tác tư vấn, phản biện, giám định xã hội đạt hiệu quả. 

PGS.TS Trương Duy Nghĩa lưu ý: Sau khi lập NHDLCG, cần phải thường xuyên tạo điều kiện cho chuyên gia thể hiện trách nhiệm, khả năng, phát huy năng lực của họ; không nên quá nặng về bằng cấp, thời gian công tác, chức vụ; vấn đề chủ yếu là tận dụng và phát huy năng lực thực tế của chuyên gia ở những lĩnh vực cụ thể, không chung chung. PGS.TS Nghĩa cũng lưu ý, cần tiếp tục sử dụng các chuyên gia đã nghỉ hưu nhưng còn sức khỏe.

Chốt lại ý kiến của mình, PGS.TS Trương Duy Nghĩa có đề nghị tuy không mới nhưng thực tế chưa được cơ quan quản lý nhà nước lưu tâm nhiều: “Trí thức Việt Nam có đặc điểm rất quý là luôn mong được đóng góp năng lực, kinh nghiệm của mình, thậm chí thù lao không đáng kể hoặc không có vẫn tham gia chu đáo, hoàn thành tốt nhiệm vụ; nhưng cũng không vì thế mà tài chính và đãi ngộ không minh bạch”.

BS-TS Trần Tuấn (Giám đốc RTCCD) khẳng định, khi chất lượng được đặt lên hàng đầu thì việc thành lập NHDLCG là định hướng mới, cách làm mới, giúp đem lại sức sống mới cho hoạt động tư vấn, phản biện, giám định xã hội. BS-TS Tuấn đồng thời khuyến cáo: Xác định tạo lập dịch vụ đáp ứng nhu cầu thị trường, vận hành theo cơ chế dịch vụ các bên cùng có lợi, tư duy thiết kế hệ thống rõ ràng, minh bạch trách nhiệm; Tạo NHDLCG theo loại hình vấn đề thị trường cần; Tạo môi trường lọc lựa chuyên gia, thúc đẩy chuyên gia hành động. TS Trần Tuấn cũng cho rằng NGO-IC đã đi đúng hướng, việc xây dựng Ngân hàng dữ liệu chuyên gia là cần thiết và phù hợp.

ThS Lê Thanh Tùng cho rằng vẫn đang còn hàng loạt khó khăn không nhỏ (quan niệm “nhà nước làm tất”; việc tiếp cận thông tin bị hạn chế; hoạt động tư vấn, phản biện dễ bị coi là xoi mói; kinh phí đầu tư thấp; cơ chế tài chính còn phức tạp; việc kết nối với các chuyên gia thiếu chặt chẽ…) nhưng thuận lợi cũng không ít (Đảng, Nhà nước quan tâm, tin tưởng; có đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học giỏi, nhiệt tình; cơ quan, đơn vị KH-CN cũng như các chuyên gia KH-CN có vị trí độc lập tương đối với cơ quan nhà nước; có thời cơ thuận lợi…). Vì thế, việc khắc phục khó khăn là khả thi; các thuận lợi như kể trên sẽ giúp tháo gỡ vướng mắc, tăng hiệu quả kết nối NHDLCG với cơ quan hoạch định chính sách và đối tác.

Cùng với các tham luận kể trên, ý kiến ngắn gọn của nhiều chuyên gia, nhà khoa học cũng thể hiện tâm huyết, gợi ra nhiều giải pháp hay.

GS-TSKH Nguyễn Hữu Tăng, nguyên phó chủ tịch VUSTA, nhấn mạnh: Chất lượng tư vấn, chất lượng chuyên gia thể hiện qua tính khoa học và tính thực tiễn, khi tạo lập và vận hành NHDLCG. Cùng đó, cần phải phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong và ngoài VUSTA, đặc biệt với hệ thống Mặt trận Tổ quốc; có thế mới góp phần tăng sức mạnh trong hoạt động tư vấn, phản biện, giám định xã hội của NGOs.

Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành khuyến cáo: Cần phải chủ động nghiên cứu, đề xuất; không chờ “nghe ngóng” cấp trên có hướng ra sao mới nêu ý kiến của mình; gắng tìm ra và đề xuất giải pháp tích cực nhất và được nhiều bên chấp nhận nhất; trong mỗi hoàn cảnh cụ thể, cần tập trung vào những gì khả thi, không xa vời dẫn đến viển vông; trước khi đề xuất giải pháp, phải chọn “cái có thể” chứ không chọn “cái mong muốn”.

GS Nguyễn Vi Khải, nguyên thành viên tổ tư vấn của Chính phủ, lưu ý nhiều hơn đến các việc: Khi xây dựng và vận hành NHDLCG, cần mở rộng hình thức lấy ý kiến; việc lấy ý kiến cần được thực hiện từ sớm và tránh hình thức; cần tổ chức nhiều hơn nữa các hội đồng tư vấn (kể cả ở các bộ, ngành chứ không chỉ ở các đoàn thể và NGOs).

Đề cao tính thiết thực, hiệu quả

Nhất trí hầu hết các ý kiến tại Hội thảo, TS Trần Việt Hùng nhấn mạnh: Nội dung tư vấn, phản biện, giám định xã hội phải làm sao có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp thực tế, giàu tính khả thi. Để có ý nghĩa, tác dụng thiết thực, các chuyên gia phải có chuyên môn cao, đồng thời phải độc lập, trung thực.

Chia sẻ ý kiến GS Nguyễn Vi Khải, TS Trần Việt Hùng cho rằng sự tâm huyết, tính trí tuệ, cái tâm, cái tầm và trách nhiệm của các chuyên gia phải được đặt lên hàng đầu; đây là các yếu tố quan trọng nhất trong thực hiện các giải pháp kết nối NHDLCG với cơ quan hoạch định chính sách và đối tác.

Lắng nghe ý kiến tất cả đại biểu tại Hội thảo, đánh giá cao sáng kiến và nỗ lực xây dựng NHDLCG, tâm đắc ý kiến PGS-TS Hồ Uy Liêm - đội ngũ chuyên gia cần phải động chứ không tĩnh và cần phải thường xuyên trẻ hóa, TSKH Phan Xuân Dũng đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường tập hợp chuyên gia cả trong lẫn ngoài nước, nhiều hệ thống, tầng lớp, lứa tuổi, ngành nghề.

Theo TSKH Phan Xuân Dũng, báo cáo của NGO-IC cùng nội dung các ý kiến tại Hội thảo cho thấy việc thành lập NHDLCG chính là nhằm đáp ứng yêu cầu bức thiết của thực tế; kết quả bước đầu vậy là rất khả quan; hướng phát triển rõ ràng, tính khả thi cao; với cách làm như hiện tại, sẽ sớm có được NHDLCG, phục vụ có hiệu quả, góp phần tích cực phát triển đất nước về mọi mặt. 

Phát biểu của TSKH Phan Xuân Dũng được coi như lời tổng kết nội dung Hội thảo, đồng thời thể hiện sự quan tâm sâu sắc và ủng hộ triệt để của lãnh đạo Ủy ban Khoa học - Công nghệ - Môi trường của Quốc hội đối với các giải pháp nhằm kết nối NHDLCG với các cơ quan hoạch định chính sách và đối tác.

NGO-IC


NGO-IC

NGO-IC là tổ chức Phi Chính phủ, phi lợi nhuận, phi chính trị có sứ mệnh kết nối các tổ chức xã hội (CSO) với các cơ quan Chính phủ ở Trung ương và địa phương;

lacoste boty